Faqe kryesore arrow Arkivi i artikujve arrow KulturĂ« arrow Sa legjendë aq histori
Sa legjendë aq histori PDF Print E-mail
14 Prill 2008
A.L.

Vëzhgimi drejtpërdrejt është mënyra e vetme për të njohur vërtetësisht dicka dhe gjithcka; send,  ngjarje, grup, person. Por një  mënyrë e tille është jo-praktike. Në fakt është e pamundur kur ajo  që synohet të njihet a kuptohet është e pakapshme, si për shembull  e kaluara.

Njohja, kuptimi, përftimi i një objekti, ideje ose emocioni, të  gjitha përbëjnë përvojë, e cila krijohet nëpërmejt kontaktit që  nxit ndjenjën e mendimin. Kur e kaluara nuk është e pranishme, e s’ka  si të jetë, as pervoja nuk ka si të përftohet prej asaj që  mungon.

Fakti që e kaluara, historia, dhe jo vetëm ato, shpesh debatohen  është se për të vlerësuar, gjykuar a kuptuar të kaluarën njerëzit  nisen nga e tashmja duke bërë një “rindërtim” të përvojës, e  cila në raport me të kaluarën gjithmonë mbetet e përafërt e kurre  nuk arrin të bëhet e plotë. Dhe mes dy  të këqijave, e keqja më e  vogël; më mirë njohje e supozuar, sesa nje njohje e shtrembëruar.

Kështu në një farë mënyre historia është e padrejtë, por  njëkohësisht e jashtëzakonëshme për nga ndikimi. Një komb jeton 30  shekuj e me gjatë; një njeri jeton 70 vjet e më shumë.  Megjithatë në  disa pika një komb duket si njeri; të dy lindin, zhvillohen,  sëmuren, vdesin. Kombi ka karakter, mendësi, moral, që shfaqen prej fillimit  e zhvillohen nga një epokë në tjetrën, por gjithmonë duke  ruajtur  cilësitë bazë, që nga prejardhja e deri në ngritje, zhvillim,  rënie e rrenim. Ky karakter është përvoja, që dallohet në jetën e  një kombi njësoj si në në jeten e një individi.

Legjenda ose miti, thotë R. Barthes, është formë dhe ide. Forma  është e ndryshueshme, edhe mund të shkatërrohet. Kjo bën që miti të  humbasë besueshmërinë, por jo përjetësinë, sepse idea  mbetet.

Historianët thonë se në një farë mënyre, historia i kundërvihet  mitit, por vetëm pasi ka marrë ose është ndikuar prej tij.

Kur Romuli, thotë legjenda, mbërriti në luginën mes 7 kodrave, ku  sipas profecisë do të ngrinte qytetin e famshëm, ai hapi me parmende  një brazdë të thelle përrreth dhe e shpalli atë kufirin e  vendbanimit të ri. Kush dëshironte të banonte në të duhej të hynte i  paarmatosur. E ardhmja e  qytetit varej jo më shumë nga ligji sesa nga  zbatimi i tij nga të gjithë. përfshi Romulin, i cili vrau  vëllanë e  tij Remin, kur ky nuk pranoi të dorëzonte shpatën. Kush pas kësaj do  të merrte guximin qoftë edhe të mendonte se ligji mund të shkelej?  Kjo është legjendë, e vërteta e përafërt e  supozuar, histori;  bazë për karakter, moral, përvojë për njeri, komb a shtet.



Komente nga lexuesit


International
English
Faqe interaktive